Opcja OUT w tachografie – co to jest, kiedy używać i jakie są konsekwencje prawne
- Mikołaj Woliński
- 23 kwi
- 11 minut(y) czytania
Spis treści
Jazda na OUT – co to jest i jak poprawnie używać trybu OUT w tachografie?
Jazda na OUT: jak uregulowano korzystanie z trybu OUT w tachografie cyfrowym?
3.1 Art. 3 rozporządzenia (WE) 561/2006 – wyłączenia z zakresu stosowania
4.1 Art. 13 rozporządzenia (WE) 561/2006 – dodatkowe wyjątki krajowe
Kiedy można jechać na OUT w tachografie?
4.1 Przejazdy po terenach niepublicznych
4.2 Dopuszczalne zastosowania trybu OUT: przejazdy techniczne i serwisowe
4.3 Jazda w trybie OUT: w jakich innych sytuacjach można się na nią legalnie zdecydować?
Jak powinna odbywać się jazda na OUT: z kartą czy bez karty kierowcy w tachografie?
Tryb OUT a kontrola ITD / PIP – na co zwracają uwagę inspektorzy?
Jazda na OUT – co to jest i jak poprawnie używać trybu OUT w tachografie?
Jazda na OUT w tachografie wzbudza sporo wątpliwości wśród kierowców, właścicieli firm i osób zajmujących się rozliczaniem czasu pracy kierowców.
Kiedy mamy z nią do czynienia? Dochodzi do niej, gdy użytkownik pojazdu wybiera na tachografie tryb OUT. Taka decyzja ma istotne konsekwencje – funkcja OUT w tachografie cyfrowym, znana również jako tryb „poza zakresem stosowania przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006”, pozwala na wyłączenie niektórych przejazdów spod regulacji dotyczących czasu jazdy i odpoczynku kierowców. Należy jednak korzystać z niej umiejętnie, ponieważ za nieprawidłowe użycie trybu OUT tachografu grożą kierowcom i przewoźnikom poważne kary.
Znajomość zasad wskazujących: kiedy wolno używać trybu OUT, a w jakich sytuacjach jest to zabronione, jakie obowiązki rejestracyjne pozostają mimo stosowania tej funkcji tachografu, a także jak należy dokumentować korzystanie z niej, okazuje się niezbędna w przypadku firm i kierowców pragnących działać zgodnie z przepisami. Aby dokładnie zrozumieć, jakimi prawami rządzi się jazda na OUT, warto zapoznać się z dalszą częścią artykułu, w której kompleksowo omawiamy to zagadnienie.
Co oznacza tryb OUT w tachografie?
Tryb OUT (ang. OUT of scope) oznacza aktywność pojazdu i kierowcy, która odbywa się poza zakresem stosowania rozporządzenia (WE) 561/2006. Po jego aktywacji tachograf nie traktuje takich przejazdów jako czasu jazdy, lecz rejestruje je w pamięci jako tzw. inną pracę, która wlicza się do czasu pracy kierowcy.
Co istotne, korzystanie z trybu OUT podlega surowym ograniczeniom. Kierowcę i przewoźnika może spotkać kara za jazdę na OUT, jeśli jest ona nieuzasadniona i odbywa się wbrew przepisom.
Czy tryb OUT zwalnia z ewidencji czasu pracy kierowcy?
Funkcja OUT nie zwalnia z obowiązku ewidencjonowania pracy kierowcy w świetle Kodeksu pracy i Ustawy o czasie pracy kierowców. Każda aktywność w tym trybie musi być odpowiednio udokumentowana i przypisana do konkretnego pracownika.
Jazda na OUT: jak uregulowano korzystanie z trybu OUT w tachografie cyfrowym?
Aby móc stwierdzić, czy tryb OUT jest legalny w przypadku konkretnego przejazdu, warto zapoznać się z podstawą prawną jego stosowania. Gdzie uregulowano tę kwestię? Stosowanie trybu OUT w tachografie jest dopuszczalne m.in. w przypadkach wskazanych w art. 3 i art. 13 rozporządzenia (WE) 561/2006.
Art. 3 rozporządzenia (WE) 561/2006 – wyłączenia z zakresu stosowania
W art. 3 rozporządzenia (WE) 561/2006 wskazano, do jakich przewozów drogowych nie ma zastosowania ten akt prawny. Analiza przedstawionych wyłączeń pomaga ocenić, kiedy można legalnie używać trybu OUT w tachografie. Zgodnie z art. 3 rozporządzenia (WE) 561/2006, nie ma ono zastosowania do przewozów drogowych wykonywanych m.in.:
pojazdami przewożącymi osoby w przewozach regularnych do 50 km,
pojazdami lub zespołami pojazdów o DMC ≤ 7,5 tony wykorzystywanymi do przewozu materiałów, sprzętu lub rzeczy pomocniczych w pracy kierowcy bądź dostaw rzeczy wyprodukowanych metodami rzemieślniczymi w promieniu 100 km od bazy firmy, pod warunkiem że prowadzenie takich pojazdów nie stanowi głównej działalności kierowcy, a sam transport nie ma charakteru zarobkowego,
pojazdami o prędkości maks. ≤ 40 km/h,
pojazdami własności służb publicznych, wojskowych, ratunkowych i straży pożarnej, gdy przewóz realizowany jest w związku z zadaniami powierzonymi tym służbom i pozostaje pod ich kontrolą,
pojazdami używanymi w razie wypadków, do działań ratunkowych lub do niehandlowego przewozu pomocy humanitarnej.
pojazdami specjalistycznymi do celów medycznych, serwisowych, transportu odpadów komunalnych w wyznaczonym zakresie,
pojazdami nowymi lub przebudowanymi, które nie są jeszcze dopuszczone do ruchu,
pojazdami lub zespołami pojazdów o DMC ≤ 7,5 tony używanymi do niehandlowego przewozu rzeczy,
pojazdami o DMC większej niż 2,5 tony, ale nieprzekraczającej 3,5 tony (liczonej wraz z przyczepą lub naczepą), używanymi do przewozu rzeczy, gdy przewóz nie ma charakteru zarobkowego i jest wykonywany na potrzeby własne przedsiębiorstwa lub kierowcy, a prowadzenie pojazdu nie jest głównym zajęciem kierowcy,
pojazdami użytkowymi posiadającymi status pojazdów zabytkowych (zgodnie z przepisami danego państwa członkowskiego), używanymi do niehandlowych przewozów osób lub rzeczy.
Art. 13 rozporządzenia (WE) 561/2006 – dodatkowe wyjątki krajowe
Jak wskazano w art. 29 Ustawy o czasie pracy kierowców:
na terytorium RP kategorie pojazdów, o których mowa w art. 13 ust. 1 rozporządzenia (WE) nr 561/2006, zostały wyłączone ze stosowania art. 5–9 tego rozporządzenia (przepisów dotyczących m.in. limitów czasu jazdy) – art. 29 ust. 1 ustawy o czasie pracy kierowców,
wspomniane wyżej kategorie pojazdów są wyłączone z zakresu stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym – art. 29 ust. 2 ustawy o czasie pracy kierowców.
Jakie kategorie pojazdów są objęte wyjątkami krajowymi od stosowania art. 5–9 rozporządzenia (WE) nr 561/2006?
Zgodnie z art. 13 ust. 1. tego rozporządzenia, wyłączenia dotyczą przewozów drogowych wykonywanych m.in.:
pojazdami używanymi przez przedsiębiorstwa rolnicze, ogrodnicze, leśne, gospodarstwa rolne lub rybackie do przewozu rzeczy w ramach własnej działalności gospodarczej w promieniu do 100 km od bazy firmy,
ciągnikami rolniczymi i leśnymi stosowanymi w działalności rolniczej lub leśnej, w promieniu do 100 km od bazy przedsiębiorstwa będącego właścicielem bądź użytkownikiem takiego pojazdu,
pojazdami operatorów usług pocztowych, stosowanymi w promieniu do 100 km od bazy firmy (przy spełnieniu odpowiednich wymogów),
pojazdami do nauki jazdy i egzaminów w celu uzyskania prawa jazdy lub świadectwa kwalifikacji zawodowych, jeśli nie są stosowane do zarobkowego przewozu rzeczy lub osób,
pojazdami wykorzystywanymi m.in. w celu odprowadzania ścieków, ochrony przeciwpowodziowej, utrzymania różnego rodzaju infrastruktury – np. gazowej, elektrycznej lub drogowej – czy zbierania odpadów z gospodarstw domowych i ich wywozu,
pojazdami posiadającymi od 10 do 17 miejsc siedzących, stosowanymi jedynie do niehandlowego przewozu osób,
specjalistycznymi pojazdami przewożącymi wyposażenie cyrków i wesołych miasteczek, a także mobilnymi jednostkami edukacyjnymi,
pojazdami służącymi do odbioru mleka z gospodarstw rolnych, przewozu żywych zwierząt na targowiska bądź z targowisk do rzeźni, transportu odpadów lub tusz zwierzęcych nieprzeznaczonych do spożycia przez ludzi (pod warunkiem spełnienia wymogów),
pojazdami bądź zespołami pojazdów używanymi przez firmę budowlaną do przewozu maszyn budowlanych w promieniu do 100 km od bazy przedsiębiorstwa – pod warunkiem, że prowadzenie takich pojazdów nie jest głównym zajęciem kierowcy,
pojazdami używanymi do dostarczania betonu towarowego.
Wniosek: OUT może być używane wyłącznie w określonych przypadkach- każdorazowo należy sprawdzić, czy pojazd i przewóz mieszczą się w wyłączeniach.
Kiedy można jechać na OUT w tachografie?
Przejazdy po terenach niepublicznych
Podstawową sytuacją, w której po wybraniu odpowiedniej opcji w tachografie jazda na OUT staje się możliwa, jest przejazd wyłącznie po drogach bądź terenach niepublicznych (Od tej zasady obowiązują wyjątki, które omówimy w dalszej części artykułu). Słowo wyłącznie jest tu istotne: jeśli trasa pokonywana przez pojazd choć częściowo przebiega przez drogi publiczne, to jazda na OUT staje się niedozwolona i trzeba korzystać z tachografu w normalnym trybie.
Dopuszczalna jest więc m.in.:
jazda na OUT po firmie, np. po placu przedsiębiorstwa,
jazda na OUT po budowie lub innym terenie zamkniętym,
wykonywanie przejazdów z użyciem trybu OUT po innych terenach niepublicznych, takich jak np. magazyn, terminal logistyczny, warsztat
Dopuszczalne zastosowania trybu OUT: przejazdy techniczne i serwisowe
Funkcja OUT w tachografie jest wykorzystywana przez mechaników, serwisantów i diagnostów wykonujących przejazdy serwisowe i techniczne, które mają na celu m.in.:
weryfikację, czy przeprowadzone prace serwisowe pozwoliły usunąć problematyczną usterkę,
przetestowanie pojazdu po naprawie w ramach jazdy próbnej,
wykorzystanie pojazdu w celach technicznych, związanych np. z kalibracją tachografu.
W tym miejscu warto rozwiać częstą wątpliwość, która pojawia się u kierowców: czy przejazd do serwisu można wykonać w trybie OUT? Otóż nie: jazda na OUT do serwisu nie jest dopuszczalna, ponieważ aby dojechać w wyznaczone miejsce, należy skorzystać z dróg publicznych.
Jazda w trybie OUT: w jakich innych sytuacjach można się na nią legalnie zdecydować?
Analizując obowiązujące regulacje, można wskazać szereg innych sytuacji, w których jazda w trybie OUT okazuje się dopuszczalna, nawet po drogach publicznych. O jakich przykładach przejazdów zwolnionych z przepisów rozporządzenia (WE) 561/2006 warto dodatkowo wspomnieć?
Transport odpadów komunalnych z gospodarstw domowych
Przewóz płodów rolnych w promieniu 100 km od bazy przedsiębiorstwa.
Przewóz maszyn budowlanych realizowany przez firmę budowlaną – odbywający się w promieniu do 100 km od bazy przedsiębiorstwa i wykonywany przez kierowcę, dla którego nie jest to główne zajęcie.
Pomoc drogowa świadczona w promieniu do 100 km od bazy przedsiębiorstwa.
Jazda na OUT: kiedy nie można korzystać z tego trybu?
Grożące za nieuprawnioną jazdę na OUT kary sprawiają, że warto uświadomić sobie, kiedy korzystanie z tego trybu jest niedopuszczalne. Nie można używać tej opcji w tachografie m.in.:
podczas standardowego, zarobkowego przewozu drogowego towarów,
w trakcie innych, nieobjętych wyłączeniami przejazdów odbywających się na drogach publicznych – nawet krótkie podjazdy podczas przewozu zarobkowego nie mogą być wykonywane przy włączonym trybie OUT,
aby wydłużyć czas jazdy kierowcy po zakończeniu dozwolonego czasu pracy.
Przykład: Kierowca dojeżdżający do magazynu po drodze publicznej nie może włączyć OUT, jeśli przewóz rozpoczął się na drodze publicznej. Funkcja OUT dotyczy tylko sytuacji, w których pojazd przestaje podlegać regulacjom czasu jazdy.
Jak powinna odbywać się jazda na OUT: z kartą czy bez karty kierowcy w tachografie?
Wiele osób zastanawia się, czy jazda na OUT bez karty jest możliwa, czy też mimo wybrania tej opcji w tachografie konieczne okazuje się prowadzenie pojazdu z zalogowaną kartą. Jak to wygląda w praktyce?
Osoba realizująca przejazd w trybie OUT może to robić zarówno z kartą kierowcy włożoną do tachografu, jak i bez karty umieszczonej w slocie. Dzięki temu pojazd może być uruchomiony i prowadzony także przez osobę, która nie dysponuje takim dokumentem, np. przez magazyniera czy mechanika. Kierowcy zawodowi również często realizują jazdę na OUT bez karty kierowcy w tachografie. Po zakończeniu pracy logują swoją kartę i wprowadzają wpis manualny, wybierając inną pracę (młotki).
Uwaga: nawet jeśli karta nie jest używana, aktywność w trybie OUT powinna być odpowiednio udokumentowana i przypisana do osoby wykonującej czynność.
Jak poprawnie udokumentować jazdę na OUT?
Pomimo że OUT wyłącza rejestrację czasu jazdy w tachografie, każda czynność musi być udokumentowana – należy zadbać o:
faktury, zlecenia, potwierdzenia przeglądów lub napraw,
wykonanie wydruków z tachografu na początku i na końcu każdej jazdy w trybie OUT – wydruki powinny posiadać rzetelny opis zawierający m.in.: dane osobowe i podpis kierowcy oraz uzasadnienie jazdy na OUT w tachografie,
manualne wpisy do ewidencji czasu pracy kierowcy zgodnie z Kodeksem pracy i Ustawą o czasie pracy kierowców.
Brak dokumentacji może skutkować uznaniem przejazdu za przewóz zarobkowy i nałożeniem kar.
Jazda na OUT: jak opisać wydruk z tachografu?
Zrozumienie tego, jak udokumentować jazdę na OUT, jest niezbędne, by uniknąć problemów w razie kontroli. Ważnym elementem takiej dokumentacji są odpowiednio opisane wydruki z tachografów, które drukuje się na początku i na końcu każdego przejazdu realizowanego w trybie OUT. Jak sporządzić prawidłowy opis takiego wydruku?
Opis powinien znaleźć się na odwrocie wydruku i obejmować:
imię i nazwisko kierowcy,
numer karty kierowcy lub – jeśli prowadzona była jazda bez karty kierowcy – numer prawa jazdy,
opisowe uzasadnienie jazdy w trybie OUT – poza wskazaniem przyczyny i celu skorzystania z tej funkcji tachografu warto powołać się na odpowiedni przepis rozporządzenia (WE) 561/2006 (jeśli dany rodzaj przejazdu podlegał zawartym w tym rozporządzeniu wyłączeniom),
czytelny podpis kierowcy.
Jakie są najczęstsze błędy przy używaniu trybu OUT?
Przewidziane za nieuzasadnioną jazdę na OUT mandaty oraz inne konsekwencje powodują, że przewoźnicy i kierowcy powinni szczególnie wystrzegać się typowych błędów związanych ze stosowaniem tej funkcji tachografu. Na które z nich warto szczególnie uważać?
Nieuprawnione użycie trybu OUT na drogach publicznych lub w czasie przewozu zarobkowego.
Próba „ukrycia” pracy kierowcy poprzez włączenie trybu OUT w trakcie przewozu.
Przerwanie odpoczynku kierowcy w wyniku wykonania krótkiej czynności w trybie OUT, np. podjazdu pod rampę.
Brak dokumentacji potwierdzającej cel i legalność jazdy na OUT.
Do potencjalnych reperkusji nieuzasadnionej jazdy na OUT można zaliczyć:
kary pieniężne i pozafinansowe dla kierowcy i pracodawcy,
możliwość odrzucenia roszczenia ubezpieczeniowego przy wypadku.
Jakie konsekwencje grożą za niewłaściwe użycie trybu OUT?
Obowiązujące za nieuprawnioną jazdę na OUT kary są dotkliwe i wynoszą:
w przypadku kierowcy: do 2000 złotych,
w przypadku firmy transportowej: do 5000 złotych.
Co istotne, konsekwencje złego użycia trybu OUT mogą nie ograniczać się wyłącznie do kar finansowych. Potencjalnymi skutkami niedopatrzeń w tym zakresie są również m.in.:
problem z otrzymaniem odszkodowania od ubezpieczyciela, jeśli dojdzie do wypadku podczas nieuzasadnionej jazdy w trybie OUT,
utrata licencji przewozowej przez firmę transportową, która notorycznie dopuszcza do nadużywania trybu OUT.
Warto dodatkowo zauważyć, że wnioski płynące z orzecznictwa sądowego są jasne: brak odpowiedniego udokumentowania i uzasadnienia jazdy w trybie OUT może skutkować karami administracyjnymi.
Tryb OUT a kontrola ITD / PIP – na co zwracają uwagę inspektorzy?
Inspektorzy Inspekcji Transportu Drogowego i Państwowa Inspekcji Pracy mogą sprawdzać m.in.:
historię jazdy i dane tachografu,
dokumenty transportowe, załadunkowe, wydruki z tachografu,
ewidencję pracy kierowcy z ostatnich 56 dni.
Braki w dokumentacji związanej z korzystaniem z funkcji OUT w tachografie oraz wykryte nadużycia mogą prowadzić do nałożenia kar ze strony organów kontrolnych.
Prawidłowe stosowanie funkcji OUT w tachografie – zalecenia dla przewoźników i kierowców
Stosować tryb OUT tylko w ściśle określonych przypadkach przewidzianych prawem.
Prowadzić pełną dokumentację jazd OUT (faktury, zlecenia, opisane wydruki z tachografu).
Przeprowadzać szkolenia kierowców dotyczące zasad legalnego stosowania trybu OUT.
Wdrażać procedury wewnętrzne kontroli prawidłowego użycia funkcji OUT.
Nie używać trybu OUT „na wszelki wypadek” ani do omijania przepisów czasu pracy.
Jazda na OUT – co to jest i jak poprawnie używać trybu OUT w tachografie? Podsumowanie
Tryb OUT w tachografie cyfrowym jest legalnym narzędziem, gdy:
pojazd i przewóz mieszczą się w wyłączeniach prawnych (art. 3 i 13 rozporządzenia (WE) 561/2006),
aktywność odbywa się na terenach niepublicznych lub w przewozach zwolnionych z przepisów,
czynności są prawidłowo udokumentowane i przypisane do pracownika.
Poprawne stosowanie funkcji OUT w tachografie pozwala uniknąć mandatów, problemów podczas kontroli ITD i komplikacji prawnych w Polsce i UE. Niewłaściwe korzystanie z niej niesie ryzyko wysokich kar finansowych, odpowiedzialności odszkodowawczej i problemów w rzetelnym prowadzeniu ewidencji czasu pracy kierowców.
W kontekście stosowania opcji OUT w tachografie ważne jest nie tylko to, by używać tej funkcji wyłącznie w dopuszczalnych sytuacjach i odpowiednio takie działanie dokumentować. Bardzo istotną rolę odgrywa również umiejętne ewidencjonowanie pracy w tym trybie (jazda na OUT to „inna praca”), dzięki któremu możliwe staje się prawidłowe rozliczanie czasu pracy kierowców. Aby mieć pewność, że wszystko odbywa się w zgodzie z przepisami, warto w tym zakresie skorzystać z profesjonalnego wsparcia, oferowanego przez specjalistów z IdeaPro.
Co istotne, jako IdeaPro świadczymy także usługi z innych obszarów, w tym m.in.:
realizujemy szkolenia dla kierowców z zakresu praktycznego stosowania przepisów rozporządzenia (WE) 561/2006 i poprawnej obsługi tachografu,
oferujemy firmom transportowym kompleksowe wsparcie podczas kontroli PIP i ITD.
Zachęcamy do kontaktu i umówienia się na bezpłatną konsultację z naszym ekspertem.
Osobom zainteresowanym tematyką tachografów polecamy również inne opublikowane przez nas artykuły, takie jak m.in.:
Najczęściej zadawane pytania:
Czy jazda na OUT wlicza się do czasu pracy kierowcy?
Źródłem pewnych wątpliwości w świecie transportu drogowego jest zależność między korzystaniem z trybu OUT a czasem pracy kierowcy. Wyrażają się one w pytaniu: czy jazda na OUT liczy się do czasu pracy? Odpowiedź brzmi: tak, jazda na OUT jest traktowana jako „inna praca” i wlicza się do czasu pracy kierowcy.
Jaka jest kara za jazdę w trybie OUT bez odpowiedniego uzasadnienia?
Nieuzasadniona jazda na OUT może skończyć się karą do 2000 złotych dla kierowcy oraz do 5000 złotych dla firmy transportowej.
Czy przejazd do serwisu można wykonać w trybie OUT?
Nie, jazda na OUT do serwisu nie jest dozwolona, ponieważ trasa takiego przejazdu obejmuje drogi publiczne.
Czy trybu OUT można używać podczas przejazdu bez ładunku?
Nie, podczas standardowego przejazdu bez ładunku, np. podczas powrotu z trasy do bazy firmy, nie można korzystać z trybu OUT.
Czy trzeba opisywać jazdę na OUT na wydruku z tachografu?
Tak, dokładny opis jazdy na OUT na odwrocie wydruku z tachografu jest niezbędny, by uniknąć problemów w razie kontroli ITD.
Czy jazda na OUT samym ciągnikiem po drodze publicznej jest dozwolona?
Jedno z pytań często zadawanych przez kierowców dotyczy tego, czy można jechać samym „koniem” na OUT po drodze publicznej– gdzie „koniem” określa się potocznie ciągnik siodłowy bez naczepy. Według przepisów jazda na OUT ciągnikiem siodłowym po drodze publicznej nie jest dozwolona. Przejazd samym ciągnikiem nie został wymieniony wśród wyłączeń z zakresu stosowania rozporządzenia (WE) 561/2006 .
.png)
Komentarze