Czym jest przewóz na potrzeby własne? Zasady niezarobkowego transportu drogowego
- Mikołaj Woliński
- 1 dzień temu
- 9 minut(y) czytania
Przewóz na potrzeby własne jest zagadnieniem, które powinno zwrócić szczególną uwagę przedsiębiorców spoza branży transportowej. Nie trzeba być bowiem przewoźnikiem, by chcieć korzystać z możliwości, jakie oferuje użytkowanie samochodów ciężarowych. Transport materiałów z magazynu firmy czy przewóz pracowników do siedziby przedsiębiorstwa to jedynie przykłady celów, do realizacji których może być potrzebny pojazd o DMC powyżej 3,5 t. Jak jednak przedsiębiorca powinien wykonywać tego rodzaju działania pomocnicze względem swojego podstawowego obszaru działalności, żeby nie narażać się na ryzyko kar?
Aby odpowiedzieć na to pytanie, warto bliżej zapoznać się z tym, jak kwestię przewozu na potrzeby własne regulują przepisy. Wskazują one, między innymi, kiedy mamy do czynienia z takimi przewozami, jakie dokumenty są niezbędne do ich wykonywania, a także czy transport na potrzeby własne wymaga tachografu. Kompleksowe omówienie tych wszystkich aspektów znajdziesz w dalszej części artykułu!
Co to jest przewóz na potrzeby własne?
Przewóz na potrzeby własne to termin, którego definicja legalna została zawarta w art. 4 Ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym. Zgodnie z nią, przewozem drogowym na potrzeby własne, czyli niezarobkowym przewozem drogowym, określa się każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, który jest wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej. Co istotne, taki przewóz musi spełniać dodatkowe warunki:
pojazdy samochodowe używane do przewozu na potrzeby własne muszą być prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników,
przedsiębiorca musi mieć tytuł prawny do dysponowania tymi pojazdami,
jeśli przejazd odbywa się pojazdem załadowanym, to:
przewożone rzeczy muszą należeć do przedsiębiorcy lub być przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte lub przetworzone bądź naprawione,
albo celem przejazdu musi być przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin,
przewóz nie może się odbywać w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych.
Warto wspomnieć, że aby można było mówić o przewozie na potrzeby własne w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym, konieczne jest łączne spełnienie każdego z wyżej wymienionych warunków. Sama pomocnicza rola przewozu względem podstawowej działalności przedsiębiorcy nie wystarcza – jeśli któryś z warunków nie zostanie spełniony, to dany przewóz jest traktowany jako transport drogowy i podlega regulującym go przepisom.
Przewóz na potrzeby własne do 3,5 tony: co mówią na ten temat przepisy?
W art. 3 ustawy o transporcie drogowym znajdziemy wyłączenia, tj. wyszczególnione przewozy drogowe, do których nie stosuje się przepisów tego aktu prawnego. Wśród nich znalazły się m.in. przewozy drogowe wykonywane pojazdami samochodowymi lub zespołami pojazdów o dopuszczalnej masie całkowitej:
nieprzekraczającej 3,5 tony:
w krajowym transporcie drogowym rzeczy, w przypadku gdy przedsiębiorca wykonuje wyłącznie krajowy transport drogowy rzeczy,
w niezarobkowym przewozie drogowym rzeczy,
nieprzekraczającej 2,5 tony w transporcie drogowym rzeczy.
Przedsiębiorcy niekiedy mają wątpliwości, czy transport na potrzeby własne do 3,5 tony wymaga licencji wspólnotowej. Istnieje bowiem możliwość, że przewóz międzynarodowy będzie realizowany pojazdem lub zespołem pojazdów o DMC między 2,5 a 3,5 tony. Okazuje się, że we wskazanej sytuacji, w przypadku przewozu na potrzeby własne, taka licencja jest niepotrzebna. Jej posiadanie będzie natomiast konieczne, jeśli busem o DMC od 2,5 t do 3,5 t realizowany ma być zarobkowy międzynarodowy transport rzeczy.
Czy niezarobkowy przewóz drogowy jest tym samym co przewóz na potrzeby własne?
Tak, niezarobkowy przewóz drogowy oraz przewóz na potrzeby własne są pojęciami równoznacznymi.
Należy jednak rozróżnić niezarobkowy przewóz drogowy od niehandlowego przewozu, które ze względu na podobieństwo brzmieniowe mogą być ze sobą mylone. Termin niehandlowego przewozu został zdefiniowany w art. 4 lit. r rozporządzenia (WE) nr 561/2006, gdzie wskazano, że oznacza on każdy przewóz drogowy inny niż przewóz zarobkowy lub na potrzeby własne, który:
nie wiąże się z otrzymaniem bezpośredniego ani pośredniego wynagrodzenia,
nie generuje bezpośrednio ani pośrednio żadnego dochodu dla kierowcy pojazdu ani nikogo innego,
nie ma związku z działalnością zawodową ani zarobkową.
Z niehandlowym przewozem mamy więc do czynienia, gdy kierowca, jako osoba fizyczna, wykonuje przewóz prywatny ciężarówką na własny koszt oraz w swoim czasie wolnym.
Transport na potrzeby własne: jakie dokumenty są niezbędne przedsiębiorcy?
Aby firma mogła zgodnie z przepisami zrealizować, choćby jednorazowo, przewóz na potrzeby własne, musi dysponować uprawniającym ją do tego dokumentem. O jakie formalności powinno zadbać przedsiębiorstwo pragnące wykorzystywać samochód ciężarowy na użytek własny?
Czy licencja transportowa na potrzeby własne jest koniecznością, czy też potrzebny jest inny dokument? Przeanalizujmy dokładniej tę istotną kwestię.
Transport na potrzeby własne: czy potrzebna jest licencja wspólnotowa do jego wykonywania?
Jedną z podstawowych kwestii, nad którą zastanawiają się przedsiębiorcy spoza branży transportowej, jest to, czy potrzebna im licencja na przewóz rzeczy na potrzeby własne. Okazuje się, że jeśli przewóz spełnia przytoczone wcześniej warunki ustawowe, które czynią go niezarobkowym przewozem drogowym, to firma nie musi posiadać licencji transportowej.
Czym jest zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne?
Skoro licencja na transport na potrzeby własne nie jest konieczna, to czy podmiot pragnący realizować takie niezarobkowe przewozy drogowe potrzebuje jakiegoś innego dokumentu? Tak, co do zasady przedsiębiorcy niezbędne jest specjalne zaświadczenie na przewozy na potrzeby własne, którego kwestia została uregulowana w art. 33 ustawy o transporcie drogowym.
Zgodnie z art. 33 ust. 1 wspomnianej ustawy, wykonywanie przewozów drogowych na potrzeby własne jest możliwe dopiero po uzyskaniu zaświadczenia potwierdzającego zgłoszenie przez przedsiębiorcę prowadzenia przewozów drogowych jako działalności pomocniczej w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej.
Kto nie musi posiadać zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne?
Przykładem podmiotu, który nie musi mieć zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, jest rolnik zajmujący się uprawą rolną, hodowlą zwierząt, leśnictwem, ogrodnictwem lub rybactwem śródlądowym. Zwolnienie z obowiązku posiadania tego dokumentu znajduje zastosowanie również w kilku innych sytuacjach. Nie ma konieczności ubiegania się o to zaświadczenie w przypadku:
przewozów drogowych wykonywanych w ramach powszechnych usług pocztowych,
przedsiębiorców, którzy posiadają licencję na transport drogowy,
przewozu osób pojazdami do 9 miejsc łącznie z kierowcą,
przewozów wykonywanych pojazdami o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony.
Jakie wyróżniamy rodzaje zaświadczeń na przewóz na potrzeby własne?
Zgodnie z art. 33 ust. 4 i 5 ustawy o transporcie drogowym, wyróżniamy:
zaświadczenie na krajowy niezarobkowy przewóz drogowy, które uprawnia do wykonywania przewozów wyłącznie na terytorium Polski,
zaświadczenie na międzynarodowy niezarobkowy przewóz drogowy umożliwiające m.in. wykonywanie przewozów z przekroczeniem granicy RP.
Co istotne, międzynarodowe zaświadczenie o przewozie na potrzeby własne uprawnia także do realizowania niezarobkowego przewozu drogowego na terenie Polski.
Jak uzyskać zaświadczenie międzynarodowe lub krajowe na przewozy własne?
W jaki sposób należy ubiegać się o krajowe lub międzynarodowe zaświadczenie o przewozie na potrzeby własne? W tym celu trzeba złożyć do właściwego organu odpowiedni wniosek o wydanie zaświadczenia i dołączyć do niego niezbędne dokumenty, takie jak:
wykaz pojazdów, które mają być używane do realizacji przewozów na potrzeby własne,
oświadczenie o zamiarze zatrudnienia kierowców, którzy spełniają wymagania ustawowe,
dowód wniesienia opłaty za wydanie zaświadczenia oraz wypisów dla każdego pojazdu,
pełnomocnictwo oraz potwierdzenie uiszczenia opłaty skarbowej za pełnomocnictwo – gdy za złożenie wniosku odpowiada osoba działająca w imieniu przedsiębiorcy.
Niezależnie od tego, czy przedsiębiorca ubiega się o zaświadczenie krajowe, czy międzynarodowe, lista składanych dokumentów jest podobna. Różni się natomiast to, dokąd występuje się z wnioskiem:
chcąc uzyskać zaświadczenie na krajowy niezarobkowy przewóz drogowy oraz wypis lub wypisy z zaświadczenia, należy wnieść wniosek do właściwego starostwa powiatowego lub urzędu miasta na prawach powiatu,
dążąc do uzyskania zaświadczenia na międzynarodowy niezarobkowy przewóz drogowy oraz wypisu lub wypisów z zaświadczenia, trzeba złożyć wniosek w Głównym Inspektoracie Transportu Drogowego.
Zaświadczenie na przewozy własne – na jaki okres może zostać wydane i ile to kosztuje?
Zaświadczenie na międzynarodowy przewóz rzeczy na potrzeby własne jest wydawane na okres do 5 lat. Wysokość opłat za wydanie zaświadczenia oraz pojedynczego wypisu zależy od tego, przez jaki okres ma być ważne.
Okres do roku: koszt zaświadczenia – 100 zł, kwota za jeden wypis zaświadczenia – 20 zł.
Okres do 2 lat: koszt zaświadczenia – 200 zł, kwota za jeden wypis zaświadczenia – 40 zł.
Okres do 3 lat: koszt zaświadczenia – 300 zł, kwota za jeden wypis zaświadczenia – 60 zł.
Okres do 4 lat: koszt zaświadczenia – 400 zł, kwota za jeden wypis zaświadczenia – 80 zł.
Okres do 5 lat: koszt zaświadczenia – 500 zł, kwota za jeden wypis zaświadczenia – 100 zł.
W przypadku zaświadczenia na międzynarodowy przewóz drogowy osób na potrzeby własne również mamy do czynienia z maksymalnie pięcioletnim okresem ważności, przy czym obowiązują inne stawki opłat – dolna granica to 80 zł za zaświadczenie na rok, a górna: 170 złotych za zaświadczenie na okres 5 lat.
Zaświadczenie na krajowy niezarobkowy przewóz drogowy jest natomiast wydawane na czas nieokreślony. Wydanie takiego zaświadczenia wiąże się z pobraniem opłaty w wysokości 500 zł. Dodatkowo, za wydanie wypisu zaświadczenia dla każdego pojazdu zgłoszonego we wniosku pobierana jest opłata w wysokości 100 zł.
Co istotne, przedsiębiorca ubiegający się o zaświadczenie uprawniające go do realizacji przewozów krajowych na potrzeby własne lub transportu międzynarodowego na potrzeby własne musi pamiętać o tym, by w razie:
zmiany danych firmy lub informacji podanych we wcześniejszym wniosku zgłosić do właściwego organu wniosek o zmianę zaświadczenia oraz wydanie z niego wypisów i uiścić odpowiednie opłaty,
chęci wykonywania przewozu na potrzeby własne pojazdem, który był kupiony po wydaniu zaświadczenia i przez to nie był zgłaszany we wcześniejszym wniosku, zgłosić się o wydanie dla niego wypisu.
Warto dodać, że kwestie opłat związane z dokumentami niezbędnymi do realizacji przewozów własnych reguluje odpowiednie Rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarski Morskiej z dnia 6 sierpnia 2013 r.
Jaka jest kara za brak zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne?
Gdy podczas kontroli ITD okaże się, że przewóz na potrzeby własne jest realizowany bez niezbędnych dokumentów, to przedsiębiorcę mogą spotkać przykre konsekwencje. Jaka jest kara za brak zaświadczenia na przewóz na potrzeby własne oraz inne potencjalne sankcje, które mogą zostać nałożone na firmę dopuszczającą się naruszeń?
Kara za brak zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne wynosi 1000 złotych i jest nakładana na przedsiębiorcę.
Przedsiębiorcy, który nie zgłosi zmiany danych w wymaganym terminie (nie później niż w terminie 28 dni od dnia zaistnienia zmiany) organowi wydającemu zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne, grozi kara 800 zł za każdą niezgłoszoną zmianę.
Jakie warunki muszą spełniać kierowcy wykonujący przewozy na potrzeby własne?
Posiadanie zaświadczenia o transporcie na potrzeby własne jest podstawowym obowiązkiem przedsiębiorcy, który chce realizować niezarobkowe przewozy drogowe. Musi on również zadbać, by kierowcy wykonujący takie zadania w firmie byli zatrudnieni na umowę o pracę oraz spełniali wymogi stawiane im przez przepisy. Pracownik pełniący funkcję kierowcy realizującego przewozy na potrzeby własne powinien m.in.:
mieć ukończone minimum 21 lat,
posiadać niezbędne uprawnienia do kierowania pojazdem,
być po ukończonym szkoleniu okresowym lub kwalifikacji wstępnej – bądź wstępnej przyspieszonej – oraz mieć wpis kodu 95 w prawie jazdy.
Przewóz na potrzeby własne: jakie dokumenty kierowca powinien mieć w kabinie pojazdu?
Kierowca wykonujący transport na potrzeby własne powinien, przez cały czas trwania przewozu, posiadać w kabinie pojazdu wypis z zaświadczenia. W razie żądania uprawnionego organu kontrolnego musi go okazać.
Co więcej, w przypadku wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego osób na potrzeby własne kierowca powinien mieć w kabinie pojazdu także formularz jazdy.
Transport na potrzeby własne a tachograf – czy w tym przypadku obowiązują normy czasu pracy i konieczność jego rejestrowania?
Niezarobkowy przewóz na potrzeby własne a tachograf – ta kwestia z całą pewnością wzbudza wiele wątpliwości u przedsiębiorców, którzy pragną działać zgodnie z przepisami. Czy gdy wykonuje się przewóz na potrzeby własne, tachograf i rejestrowanie za jego pomocą czasu pracy są niezbędne?
Jeśli transport na potrzeby własne wykonywany jest pojazdem lub zespołem pojazdów o DMC powyżej 3,5 tony, to trzeba przestrzegać norm czasu pracy i korzystać z tachografu. Kierowca nie może skorzystać z wyłączenia ujętego w art. 3 lit. h rozporządzenia (WE) Nr 561/2006, ponieważ dotyczy ono niehandlowych przewozów, które, jak wspominaliśmy wcześniej, nie są tożsame z przewozami na potrzeby własne.
Przewóz na własne potrzeby – przydatna pomoc w codziennym funkcjonowaniu firmy
W przypadku wielu przedsiębiorców możliwość wykonywania przewozów na potrzeby własne ma istotne znaczenie dla wydajnego funkcjonowania ich działalności. Co ważne, mają prawo realizować taki transport bez licencji transportowej. Wystarczy im wydane przez właściwy organ zaświadczenie na przewozy na potrzeby własne – wykonywane wyłącznie w Polsce lub zarówno w Polsce, jak i za granicą – oraz wypisy z takiego zaświadczenia dla każdego z użytkowanych w tym celu pojazdów. Przedsiębiorcy i pracujący dla nich kierowcy muszą jednak pamiętać o tym, że realizując transport na potrzeby własne z użyciem pojazdu lub zespołu pojazdów o DMC powyżej 3,5 tony, powinni przestrzegać przepisów, które normują czas pracy kierowców oraz kwestię prawidłowego korzystania z tachografów.
Firmy stające przed koniecznością stosowania tachografów w pojazdach oraz rejestrowania aktywności prowadzących je osób będą musiały odpowiedzieć sobie na istotne pytanie. Jak rozliczać czas pracy kierowcy, by zapobiec pomyłkom i uniknąć potencjalnych kar w razie kontroli? Odpowiedź jest prosta: skorzystać ze wsparcia doświadczonych ekspertów z IdeaPro!
Profesjonalne rozliczanie czasu pracy kierowców to nasza specjalność – dlatego decydując się na współpracę z IdeaPro możesz zaoszczędzić czas, mając przy tym pewność, że wszystko odbywa się zgodnie z przepisami. Warto dodać, że oferujemy również usługi z innych obszarów, takich jak m.in.:
audyty dokumentacji,
szkolenia kierowców dotyczące przestrzegania norm czasu pracy oraz obsługi tachografu,
przedstawiciel dla transportu we Francji i Holandii.
Zachęcamy do kontaktu i umówienia się na bezpłatną konsultację z naszym ekspertem!
Jeśli natomiast spodobał Ci się ten artykuł, to polecamy sprawdzenie również innych przygotowanych przez nas wpisów, poświęconych takim ważnym zagadnieniom jak np.:
.png)
Komentarze